|
توضيح |
تعريف |
واژه مصوب |
ضبط فارسي |
واژه بيگانه |
شاخه |
زبان |
حوزه |
| گويچه سفيدي كه فقط يك هسته منفرد در ميانياخته دارد | (گويچه سفيد) تكهستهاي | agranulocyte | كدم | en. | عز | ||
| نوعي ديسه بيرنگ در سلول گياهي كه محل ذخيره نشاسته است | نشاديسه | amyloplast | كدم | en. | عز | ||
| مربوط به فراگشت | فراگشتي | anabolic | كدم | en. | عز | ||
| فرايندهاي شيميايي تركيبي در موجودات زنده | فراگشت | anabolism | كدم | en. | عز | ||
| تركيب حاصل از فراگشت | فراگشته | anabolite | كدم | en. | عز | ||
| هورمون كاهشدهنده حجم ادرار كه به وسيله بخش پسين غده زيرمغزي ترشح ميشود | هورمون پادپيشابي | antidiuretic hormone | كدم | en. | عز | ||
| مادهاي كه سيستم ايمني را وادار به توليد پادتن ميكند و با آن وارد واكنش ميشود | پادگن | antigen | كدم | en. | عز | ||
| سرخرگ بزرگي كه به بطن چپ قلب متصل است و خون تصفيهشده را به تمام بدن ميرساند | بزرگسرخرگ، آئورت | aorta | كدم | en. | عز | ||
| مربوط به بزرگسرخرگ/آئورت | بزرگسرخرگي، آئورتي | aortic | كدم | en. | عز | ||
| زائده يا رشته عصبي استوانهايشكل بلندي كه تكانه عصبي را از جسم ياختهاي در يك جهت به بيرون هدايت ميكند | آسه | axon | كدم | en. | عز | ||
| موجود ريز تكسلولي پيشهستهاي (پروكاريوت) كه با تقسيم ياختهاي تكثير ميشود | باكتري | bacteria | كدم | en. | عز | ||
| هر يك از ياختههاي شناور در خون | گويچه | blood cell , globule | كدم | en.-fr. | عز | ||
| پوشش ياختهاي دولايه كه تودهاي از مويرگها را احاطه كرده است و كلافهاي كليه را به وجود ميآورد | پوشينه بومن | Bowman's capsule | كدم | en. | عز | ||
| هر يك از دو سرخرگ عمده گردن كه خون را به سر ميرساند و در صورت وارد آمدن فشار بر آن حالت گيجي و خوابآلودگي به شخص دست ميدهد | سرخرگ كاروتيد، خوابرگ | carotid artery | كدم | en. | عز | ||
| مربوط به فروگشت | فروگشتي | catabolic | كدم | en. | عز | ||
| فرايندهاي شيميايي تخريبي در موجودات زنده | فروگشت | catabolism | كدم | en. | عز | ||
| تركيب حاصل از فروگشت | فروگشته | catabolite | كدم | en. | عز | ||
| واحد ساختاري و كاركردي موجودات زنده كه از پوشش خارجي و ميانياخته و هسته تشكيل شده است | ياخته | cell , cellule | كدم | en.-fr. | عز | ||
| ساختمان نسبتا سختي كه بر روي غشاي درونياختهاي برخي از ياختهها قرار گرفته است و كار حفاظت و شكلدهي آنها را به عهده دارد | ديواره ياخته | cell wall | كدم | en. | عز | ||
| ذره مركزي ميانتن | ميانك | centriole | كدم | en. | عز | ||
| يكي از اندامكهاي درونياختهاي كه در تقسيم سلولي فعالانه شركت ميكند | ميانتن | centrosome | كدم | en. | عز | ||
| ماده سبزرنگي در گياهان كه كار فتوسنتز را در ياخته انجام ميدهد | سبزينه | chlorophyll | كدم | en. | عز | ||
| دانههاي ريز داراي سبزينه كه در ياختههاي گياهي يافت ميشود | سبزديسه | chloroplast | كدم | en. | عز | ||
| نوعي ديسه در سلول گياهي كه داراي رنگيزههايي به غير از سبزينه است | رنگديسه | chromoplast | كدم | en. | عز | ||
| بخشي از درونياخته كه بين غشا و هسته (مواد هستهاي) قرار دارد و از دو بخش سيتوسل و اندامكهاي درونياختهاي تشكيل شده است | ميانياخته | cytoplasm | كدم | en. | عز | ||
| مربوط به ميانياخته | ميانياختهاي | cytoplasmic, cytoplasmically | كدم | en. | عز | ||
| هر يك از زائدههاي كوتاه رشتهمانند ميانياختهاي در ياخته عصبي | دارينه | dendrite | كدم | en. | عز | ||
| 1- عبور گويچههاي سفيد خون از ديواره مويرگ به محيط پيرامون 2- در حالت لاروي برخي از اسفنجها، مهاجرت ياخته به خارج | تراگذري | diapedesis | كدم | en. | عز | ||
| خارجيترين لايه ياختهاي از سه لايه اوليه جنين كه بافتهايي مانند روپوست و ناخن و مو و سيستم عصبي و اندامهاي حسي از آن منشاء ميگيرد | برونْپوست | ectoderm | كدم | en. | عز | ||
| مربوط به برونپوست | برونپوستي | ectodermic, ecodermal | كدم | en. | عز | ||
| غشايي كه سطح دروني قلب را ميپوشاند | درونشامه قلب | endocardium | كدم | en. | عز | ||
| بردن مواد خارجي اعم از جامد يا مايع از طريق غشاي ياخته به درون آن | درونبري | endocytosis | كدم | en. | عز | ||
| 1- درونيترين لايه از سه لايه زاينده اوليه جنين جانور كه بخشي از لوله گوارش و ريهها و ساختارهاي مربوط از آن پديد ميآيد 2- درونيترين لايه پوست كه مانند غلافي بافت آوندي ريشهها و برخي ساقهها را دربرميگيرد | درونپوست | endoderm | كدم | en. | عز | ||
| مربوط به درونپوست | درونپوستي | endodermic, endodermal | كدم | en. | عز | ||
| 1- خارجيترين لايه پوست كه فاقد رگهاي خوني است 2- خارجيترين لايه ساقه و ريشه و برگ | روپوست | epiderm | كدم | en. | عز | ||
| مربوط به روپوست | روپوستي | epidermic, epidermal | كدم | en. | عز | ||
| در زبان عامه آن را زبان كوچك گويند | زبانهاي كه بالاي حنجره قرار دارد و مانع ورود غذا به ناي ميشود | برچاكناي | epiglottis | كدم | en. | عز | |
| توده بافتي مخروطيشكل كوچكي كه به وسيله ساقهاي به ديواره پسين بطن سوم مغز متصل است | (غده) رومغزي | epiphysis (gland) | كدم | en. | عز | ||
| عبور مواد جامد يا مايع از غشاي ياخته | برونراني | exocytosis | كدم | en. | عز | ||
| ويژگي اندامهاي گياهي كه ناشي از تأثير قوه جاذبه برآنهاست و سبب متمايل شدن آنها به سمت زمين ميشود | زمينگرا | geotropic | كدم | en. | عز | ||
| واكنش گياه نسبت به قوه جاذبه زمين و متمايلشدن اندامهاي آن به سمت زمين | زمينگرايي | geotropism | كدم | en. | عز | ||
| رشد غيرعادي بدن در اثر ترشح بيش از اندازه هورمون رشد | غولپيكري | gigantism | كدم | en. | عز | ||
| شبكه مويرگي واقع در انتهاي پوشينه بومن در كليه مهرهداران | كلافك | glomerulus | كدم | en. | عز | ||
| دهانه يا مدخل ناي كه تارهاي صوتي در آن است | چاكناي | glottis | كدم | en. | عز | ||
| يكي از اندامكهاي ميانياخته كه به دو صورت پراكنده يا متمركز وجود دارد و محتوي ليپوپروتئين است و در سنتز و ترشح ياخته فعاليت دارد | دستگاه گلژي | Golgi's apparatus | كدم | en. | عز | ||
| گويچه سفيدي كه داراي هسته گرهدار است و به شكل چندهستهاي ديده ميشود | (گويچه سفيد) چندهستهاي | granulocyte | كدم | en. | عز | ||
| درصد حجمي گويچههاي قرمز خون | خونْبهر | hematocrit | كدم | en. | عز | ||
| 1. لايهاي زيرپوستي از بافت پيوندي سست كه در بردارنده شمار متفاوتي از ياختههاي چربي است 2. لايهاي از ياختههايي كه زيرروپوست قرار دارد | زيرپوست | hypoderm | كدم | en. | عز | ||
| مربوط به زيرْپوست | زيرْپوستي | hypodermic, hypodermal | كدم | en. | عز | ||
| غده درونريز گرد كوچكي كه در زير مغز قرار دارد و در تمام مهرهداران جمجمهدار به كف بطن سوم مغز متصل است | (غده) زيرمغزي | hypophysis (gland) | كدم | en. | عز | ||
| اندامي كه در زير نهنج قرار دارد و كارش تنظيم آب و دماي بدن و خواب و صفات ثانوي جنسي است | زيرنهنج | hypothalamus | كدم | en. | عز | ||
| هر يك از دو سياهرگ بزرگ كه خون را با عبور از گردن به قلب باز ميگرداند | سياهرگ گردن | jugular vein | كدم | en. | عز | ||
| هر يك از بخشهاي متمايز اندامهايي نظير مغز و شش و كبد | لپ | lobe | كدم | en. | عز | ||
| مايع شفافي كه در مجاري خاصي به نام مجاري تنابهاي جريان دارد و منشاء آن مايع بافتي و خون است | تنابه، لنف | lymph | كدم | en. | عز | ||
| مربوط به تنابه / لنف | تنابهاي، لنفي | lymphatic | كدم | en. | عز | ||
| از اندامكهاي درونياختهاي كه داراي زيمايههاي (آنزيمهاي) آبكافتي است و فرايند هضم درونياختهاي در آن صورت ميگيرد | كافندهتن | lysosome | كدم | en. | عز | ||
| گويچه سفيد تكهستهاي بيگانهخوار درشتي كه در بافتها به سر ميبرد و از اجسام درشت تغذيه ميكند | درشتخوار | macrophage | كدم | en. | عز | ||
| 1- لايه زاينده مياني جنين كه بين روپوست و درونپوست قرار دارد و از آن بافت پيوندي و عضلات و استخوانها و دستگاه ادراري _ تناسلي و سيستم گردش خون پديد ميآيد 2- لايه مياني در پوشش خارجي خزهها | ميانپوست | mesoderm | كدم | en. | عز | ||
| مربوط به ميانپوست | ميانپوستي | mesodermic, mesodermal | كدم | en. | عز | ||
| مربوط به دگرگشت | دگرگشتي | metabolic | كدم | en. | عز | ||
| مجموعه تغييرات فيزيكي - شيميايي تركيبي و تخريبي در موجودات زنده | دگرگشت، سوختوساز | metabolism | كدم | en. | عز | ||
| تركيب حاصل از فرايندهاي دگرگشت | دگرگشته | metabolite | كدم | en. | عز | ||
| گويچه سفيد تكهستهاي بيگانهخوار ريزي كه در بافتها به سر ميبرند و از اجسام ريز تغذيه ميكند | ريزخوار | microphage | كدم | en. | عز | ||
| لايه مياني ديواره قلب كه ضخيمترين لايه آن است و از بافت ماهيچهاي تشكيل شده است | ماهيچه قلب | myocardium | كدم | en. | عز | ||
| وسيلهاي براي ثبت آثار انقباض عضلاني | ماهيچهنگار | myograph | كدم | en. | عز | ||
| ثبت آثار انقباض عضلاني | ماهيچهنگاري | myography | كدم | en. | عز | ||
| عارضه كوتاهي قد در اثر كمي ترشح هورمون رشد | كوتولگي | nanism | كدم | en. | عز | ||
| واحد ساختماني و كاركردي كليه در مهرهداران | گرديزه | nephron | كدم | en. | عز | ||
| فرد متخصصي كه ساختار و كار شبكه عصبي موجود زنده را مطالعه ميكند | پيزيستشناس، زيستشناس اعصاب | neurobiologist | كدم | en. | عز | ||
| بخشي از زيستشناسي كه كار آن مطالعه ساختار و كار شبكه عصبي موجودات زنده است | پيزيستشناسي، زيستشناسي اعصاب | neurobiology | كدم | en. | عز | ||
| ساختار پشتيبان بافت عصبي، كه بخشي از وظيفه آن دفع مواد زائد بافت عصبي است | پيبان | neuroglia | كدم | en. | عز | ||
| هر يك از ياختههاي انتقالدهنده شبكه عصبي موجودات زنده | پيياخته، ياخته عصبي | neuron | كدم | en. | عز | ||
| لايه پوشاننده قلب و ابتداي رگهاي بزرگ متصل به قلب | برونشامه قلب | pericardium | كدم | en. | عز | ||
| 1- خارجيترين لايه درونپوست جنيني كه از سلولهاي درشت تشكيل شده است 2- خارجيترين لايه ريشهها و ساقههاي چوبي كه در برگيرنده بنلاد (كامبيوم) چوبساز و بافتهاي حاصل از توليد آن است | پيراپوست | periderm | كدم | en. | عز | ||
| ياختهاي كه در طي فرايند بيگانهخواري ذرات خارجي را به درون خود ميبرد و هضم ميكند | بيگانهخوار | phagocyte | كدم | en. | عز | ||
| بردن ذرات خارجي به داخل ياخته و هضم آنها | بيگانهخواري | phagocytosis | كدم | en. | عز | ||
| ويژگي اندام يا بخشي كه به سمت نور متمايل ميشود | نورگرا | phototropic | كدم | en. | عز | ||
| متمايل شدن اندامهاي گياه به سمت نور | نورگرايي | phototropism | كدم | en. | عز | ||
| مربوط به كاراندامشناختي | كاراندامشناختي | physiologic, physiological | كدم | en. | عز | ||
| فرد متخصصي كه كاراندامهاي موجود زنده و اجزاي آنها را مطالعه ميكند | كاراندامشناس | physiologist | كدم | en. | عز | ||
| علم شناخت كاراندامهاي موجود زنده و اجزاي آنها | كاراندامشناسي | physiology 2 | كدم | en. | عز | ||
| مجموعه فرايندهايي كه در سلولها و بافتهاي يك موجود زنده رخ ميدهد | كاراندام | physiololgy 1 | كدم | en. | عز | ||
| بردن مواد مايع به داخل ياخته و هضم آنها | قطرهخواري | pinocytosis | كدم | en. | عز | ||
| لايه نازكي از درونياخته مركب از ليپيدها و پروتئينها كه سطح همه ياختهها را ميپوشاند | غشاي ياخته | plasmic membrane | كدم | en. | عز | ||
| در تركيبات plast- به صورت پسوند و معادل ديسه براي آن به كار ميرود. | يكي از اندامكهاي سلولي محصور در غشا كه در سلولهاي گياهي يافت ميشود و وظايف فيزيولوژيك متفاوتي مانند سنتز و ذخيرهسازي مواد را به عهده دارد | ديسه | plastid | كدم | en. | عز | |
| ساختاري سكهمانند به قطر 2 تا 4 ميكرومتر كه در خون همه پستانداران موجود است و در انقعاد خون نقش دارد | گرده | platelet , plaquette | كدم | en.-fr. | عز | ||
| سياهرگي كه خون را از اندامهاي گوارشي و طحال و لوزالمعده و كيسه صفرا به كبد هدايت ميكند | سياهرگ باب | portal vein | كدم | en. | عز | ||
| پيكرهاي كوچك به قطر حدود نيم تا يك ميكرون كه پس از تكثير و تمايز به ديسه تبديل ميشود | پيشديسه | proplast | كدم | en. | عز | ||
| لايه بيروني سرلاد (مريستم) انتهايي كه از آن روپوست ساخته ميشود | پيشپوست | protoderm | كدم | en. | عز | ||
| مربوط به پيشپوست | پيشپوستي | protodermal | كدم | en. | عز | ||
| ماده كلوئيدي ژلهمانندي با ساختار پيچيده كه درون غشاي ياخته را پر ميكند و ماده حياتي ساختههاي گياهان و جانوران محسوب ميشود و شامل هسته و ميانياخته است | درونياخته | protoplasm | كدم | en. | عز | ||
| ياخته بدون ديواره | پيشياخته | protoplast | كدم | en. | عز | ||
| ساختاري كوچك و بيرنگ در سبزديسه برخي از جلبكها كه نشاسته در آن تشكيل و ذخيره ميشود | دانك | pyrenoid | كدم | en. | عز | ||
| اندامك درونياختهاي كه عمدتا از رنا (RNA) تشكيلشده و جايگاه سنتز پروتئين است | رناتن | ribosome | كدم | en. | عز | ||
| هر نوع ساختار سختي كه نگهداري بدن جانوران را به عهده دارد | استخوانبندي | skeleton , squelette | كدم | en.-fr. | عز | ||
| صفحه شيشهاي كه نمونه مورد مطالعه ريزبيني (ميكروسكوپي) را بر روي آن قرار ميدهند | تيغه | slide , lame | كدم | en.-fr. | عز | ||
| صفحه كوچك شيشهاي كه مقطع مورد مطالعه روي تيغه را ميپوشاند | تيغك | slide cover , lamelle | كدم | en.-fr. | عز | ||
| دستگاهي براي اندازهگيري ظرفيت تنفسي ششها | دمسنج | spirometer | كدم | en. | عز | ||
| اندازهگيري و ثبت ظرفيت تنفسي ششها | دمسنجي | spirometery | كدم | en. | عز | ||
| هر يك از دو توده ماده خاكستري كه در طرفين بطن سوم مغز قرار دارد و بخشي از ديواره جانبي حفره بطن سوم را تشكيل ميدهد | نهنج | thalamus | كدم | en. | عز | ||
| فضا يا حفرهاي غشادار در درونياخته كه عمل هضم يا ترشح يا ذخيره يا دفع مواد را برعهده دارد | كريچه | vacuole | كدم | en. | عز |