كليه واژه‌های گروه فیزیک - کتاب های درسی مدارس

توضيح

تعريف

واژه مصوب

ضبط فارسي

واژه بيگانه

شاخه

زبان

حوزه

  تأسيسات يا محيطي كه در آن واكنشهاي شكافت هسته‌اي به صورت مهارشده انجام مي‌شود  واكنشگاه (هسته‌اي)، رآكتور (هسته‌اي)    (nuclear) reactor  ك‌دم  en.  ع‌پ 
  دانش مربوط به توليد، تراگسيل (transmission) و دريافت اثرهاي صوتي (نظير جذب و بازتاب و شكست)  صوت‌شناسي    acoustics  ك‌دم  en.  ع‌پ 
  مولدي الكتريكي كه جريان متناوب توليد مي‌كند  مولد جريان متناوب    alternator  ك‌دم  en.  ع‌پ 
  اسبابي براي اندازه‌گيري شدت جريان الكتريكي مستقيم و متناوب، كه معمولاً برحسب آمپر يا ميلي‌آمپر يا ميكروآمپر درجه‌بندي مي‌شود  آمپرسنج    ammeter  ك‌دم  en.  ع‌پ 
  ناهمساني خواص فيزيكي محيط در تمام راستاها  ناهمسانگردي    anisotropy  ك‌دم  en.  ع‌پ 
  قطبي در باتري كه جريان وارد آن مي‌شود، اين قطب نسبت به باتري مثبت و نسبت به مدار خارجي منفي است  قطب مثبت (در مورد باتري)    anode 2  ك‌دم  en.  ع‌پ 
  جمع‌كنندة الكترونها در لامپ الكتروني  آند    anode1  ك‌دم  en.  ع‌پ 
  اسبابي براي اندازه‌گيري فشار جو  فشارسنج (هوا)    barometer  ك‌دم  en.  ع‌پ 
  منبع ولتاژ جريان مستقيم كه از يك يا چند واحد تشكيل شده است و انرژيهاي شيميايي يا گرمايي يا هسته‌اي يا خورشيدي را به انرژي الكتريكي تبديل مي‌كند  باتري    battery  ك‌دم  en.  ع‌پ 
  اندازه‌گيري مقدار گرماي مبادله‌شده، در فرايندهايي نظير واكنشهاي شيميايي و تغيير حالت ماده  گرماسنجي    calorimetry  ك‌دم  en.  ع‌پ 
  واحد شدت نور در دستگاه بين‌المللي يكاها (SI)، برابر با 60/1 شدت نور گسيل‌شده از يك سانتي‌متر مربع تابشگر (radiator) جسم سياه، كه در دماي ذوب پلاتين (2046k) كار مي‌كند  شمع    candela  ك‌دم  en.  ع‌پ 
  نسبت بار الكتريكي ذخيره‌شده روي يكي از صفحه‌هاي خازن به اختلاف پتانسيل ميان دو صفحه آن  ظرفيت    capacitance  ك‌دم  en.  ع‌پ 
  چشمه گسيل الكترون در لامپ الكتروني  كاتد    cathode 1  ك‌دم  en.  ع‌پ 
  قطبي در باتري كه جريان از آن خارج مي‌شود، اين قطب نسبت به باتري منفي و نسبت به مدار خارجي مثبت است  قطب منفي (در مورد باتري)    cathode 2  ك‌دم  en.  ع‌پ 
  يكي از خواص ذاتي ماده كه پديده‌هاي الكتريكي و مغناطيسي را به‌وجود مي‌آورد  بار(الكتريكي)    charge 1  ك‌دم  en.  ع‌پ 
پر كردن در مورد باتري و خازن به كار مي‌رود و باردار كردن در مورد اجسامي كه مثلاً به روش مالش باردار مي‌شوند. در زبان فارسي شارژ گاهي به معناي باردار شدن به كار مي‌رود.  عملي كه موجب ظهور بار الكتريكي شود  باردار كردن، باردار شدن، پر كردن، پر شدن    charge 2  ك‌دم  en.  ع‌پ 
  ساعت بسيار دقيقي كه معمولاً براي اندازه‌گيري مدت زمان يك رويداد به كار مي‌رود  زمان‌سنج    chronometer  ك‌دم  en.  ع‌پ 
  چند دور سيم پيچيده‌شده كه براي ايجاد خاصيت القايي در مدارهاي الكتريكي به‌كار مي‌رود  پيچه    coil  ك‌دم  en.  ع‌پ 
  ابزاري كه بسامد معيني توليد مي‌كند و براي كوك كردن ساز به كار مي‌رود  دياپازن، كوكه    diapason  ك‌دم  en.  ع‌پ 
  دريچه‌اي قابل تنظيم براي محدود كردن باريكه نور يا ذرات  ميان‌بند    diaphragm  ك‌دم  en.  ع‌پ 
  ماده عايق الكتريكي ميان دو صفحه خازن  (ماده)دي‌الكتريك    dielectric material  ك‌دم  en.  ع‌پ 
  خاصيتي فيزيكي نظير جرم و طول و زمان يا تركيبي از آنها كه معيار اصلي اندازه‌گيري هر كميت فيزيكي است  بعد    dimension  ك‌دم  en.  ع‌پ 
  حاصل ضربي از كميتهاي اصلي فيزيك با توانهاي مربوط، براي بيان طبيعت كيفي يك كميت فيزيكي  ابعاد    dimensions  ك‌دم  en.  ع‌پ 
  وسيله‌اي الكترونيكي براي يك طرفه كردن جريان الكتريكي  ديود    diode  ك‌دم  en.  ع‌پ 
  عملي كه موجب خنثي شدن بار الكتريكي مي‌شود  بي‌بار كردن    discharge 1  ك‌دم  en.  ع‌پ 
  مصرف انرژي ذخيره‌شده در خازن يا تبديل انرژي شيميايي به انرژي الكتريكي در باتري  خالي‌ كردن    discharge 2  ك‌دم  en.  ع‌پ 
  عبور جريان الكتريكي از گاز كه معمولاً باعث درخشندگي آن مي‌شود  تخليه (الكتريكي)    discharge 3  ك‌دم  en.  ع‌پ 
  شاخه‌اي از (علم) مكانيك كه به مطالعه حركت جسم يا مجموعه‌اي از اجسام، هنگامي كه تحت تأثير نيرو يا نيروهاي خارجي هستند، مي‌پردازد  پويايي‌شناسي، ديناميك    dynamics  ك‌دم  en.  ع‌پ 
  مولدي كه انرژي مكانيكي را به انرژي الكتريكي (بيشتر به صورت جريان مستقيم) تبديل مي‌كند  دينام    dynamo  ك‌دم  en.  ع‌پ 
  جسمي كه بعد از تغيير شكل بتواند به حالت اول برگردد  جسم كشسان    elastic body  ك‌دم  en.  ع‌پ 
  حداكثر ميزان تغيير شكل جسم كشسان، بي‌آنكه تغيير شكل دائمي در آن پديد آيد  حد كشساني    elastic limit  ك‌دم  en.  ع‌پ 
  انرژي پتانسيل واحد بار در هر نقطه نسبت به يك مرجع  پتانسيل الكتريكي    electric potential  ك‌دم  en.  ع‌پ 
  شاخه‌اي از (علم) فيزيك كه به مطالعه پديده‌هاي مربوط به بارهاي الكتريكي ساكن يا متحرك مي‌پردازد  الكتريسيته، برق    electricity  ك‌دم  en.  ع‌پ 
  عنصر رسانايي كه از راه آن جريان الكتريكي به يك محيط وارد يا از آن خارج مي‌شود  الكترود    electrode  ك‌دم  en.  ع‌پ 
  اسبابي براي اندازه‌گيري ولتاژ، بدون آنكه جريان قابل‌ ملاحظه‌اي از آن عبور كند  برق‌سنج    electrometer  ك‌دم  en.  ع‌پ 
  اختلاف پتانسيل الكتريكي موجود ميان قطبهاي مولد انرژي الكتريكي  نيروي محرك الكتريكي    electromotive force  ك‌دم  en.  ع‌پ 
  وسيله‌اي كه با استفاده از نيروهاي حاصل از تأثير ميدانهاي مغناطيسي بر رساناهاي حامل جريان الكتريكي، انرژي الكتريكي را به انرژي مكانيكي چرخان تبديل مي‌كند  موتور برقي    electromotor  ك‌دم  en.  ع‌پ 
  ذره بنيادي پايداري كه بار منفي دارد و جزء سازنده همه اتمهاست  الكترون    electron  ك‌دم  en.  ع‌پ 
  شاخه‌اي از دانش و فناوري كه به مطالعه رسانش (conduction) الكتريسيته در گازها يا خلاء يا مواد نيم‌رسانا و رسانا و نيز طراحي و ساخت و كنترل و كاربرد وسايل مربوط مي‌پردازد  الكترونيك    electronics  ك‌دم  en.  ع‌پ 
  اسبابي براي آشكارسازي وجود و تشخيص نوع بار الكتريكي  برق‌نما    electroscope  ك‌دم  en.  ع‌پ 
  مربوط به ايستابرق  الكتروستاتيكي، ايستابرقي    electrostatic(al)  ك‌دم  en.  ع‌پ 
  دانش مطالعه بارهاي الكتريكي ساكن و ميدان پتانسيل الكتريكي حاصل از اين بارها  الكتروستاتيك، ايستابرق    electrostatics  ك‌دم  en.  ع‌پ 
  توانايي انجام كار  انرژي، كارمايه    energy  ك‌دم  en.  ع‌پ 
  1- معياري براي نمايش تصادفي بودن يا بي‌نظمي هر دستگاه بسته 2- در دستگاه ترموديناميكي بسته، معياري براي نشان دادن مقدار گرمايي كه قابل تبديل به كار نيست  آنتروپي    entropy  ك‌دم  en.  ع‌پ 
  تبديل شدن مايع به بخار، قبل از رسيدن به دماي جوش  تبخير سطحي    evaporation  ك‌دم  en.  ع‌پ 
  ويژگي موادي مانند آهن و نيكل و كبالت و آلياژها و تركيب آنها  فرومغناطيس    ferromagnetism  ك‌دم  en.  ع‌پ 
  واكنشي هسته‌اي كه در آن هسته سنگين به دو هسته سبك‌تر تقسيم مي‌شود  شكافت    fission  ك‌دم  en.  ع‌پ 
  تعداد چرخه‌هاي كميت دوره‌اي يا آهنگ تكرار هر رويداد در يكاي زمان  بسامد    frequency  ك‌دم  en.  ع‌پ 
  وسيله‌اي در مدارهاي الكتريكي كه هنگام افزايش بيش از حد جريان، با قطع مدار، ايمني آن را تأمين مي‌كند  فيوز    fuse  ك‌دم  en.  ع‌پ 
  واكنشي هسته‌اي كه در آن هسته‌هاي سبك به هم مي‌پيوندند و هسته سنگين‌تري را تشكيل مي‌دهند  گداخت (هسته‌اي)    fusion  ك‌دم  en.  ع‌پ 
  اسبابي براي آشكارسازي يا اندازه‌گيري جريانهاي الكتريكي ضعيف  گالوانومتر    galvanometer  ك‌دم  en.  ع‌پ 
  وسيله‌اي كه بر اثر القاي الكترومغناطيسي انرژي مكانيكي را به انرژي الكتريكي تبديل مي‌كند  مولد (برق)، ژنراتور    generator  ك‌دم  en.  ع‌پ 
  دستگاهي كه در آن نيرو از طريق فشار مايع افزايش مي‌يابد و به نقطه ديگري وارد مي‌شود  منگنه آبي    hydraulic press  ك‌دم  en.  ع‌پ 
  مولدي كه از انرژي جنبشي آب، برق توليد مي‌كند  مولد برق‌آبي    hydroelectric generator  ك‌دم  en.  ع‌پ 
  اسبابي كه از طريق اندازه‌گيري فشار جو با تعيين نقطه جوش مايعات، ارتفاع نقاط از سطح دريا را مشخص مي‌كند  فرازسنج    hypsometer  ك‌دم  en.  ع‌پ 
  تمايل ماده به مقاومت در برابر تغيير تكانه(momentum)  لختي    inertia  ك‌دم  en.  ع‌پ 
  مربوط به همسانگردي  همسانگرد    isotrope  ك‌دم  en.  ع‌پ 
  همساني خواص فيزيكي محيط در تمام راستاها  همسانگردي    isotropy  ك‌دم  en.  ع‌پ 
  شاخه‌اي از (علم) مكانيك كه به مطالعه حركت سيستم ذرات مادي بدون توجه به نيروهاي مؤثر بر سيستم مي‌پردازد  حركت‌شناسي، سينماتيك    kinematics  ك‌دم  en.  ع‌پ 
  وسيله‌اي براي توليد پرتوهاي نوري همدوس (coherent)،‌ تقريباً موازي و تقريباً تكفام، در ناحيه‌هاي فروسرخ و مرئي و فرابنفش   ليزر    laser, light amplification by stimulated emission of radiation  ك‌دم  en.  ع‌پ 
  قطعه‌اي از مواد فرومغناطيس يا فري‌مغناطيس كه در آن حوزه‌هاي مغناطيسي به گونه‌اي رديف شده‌اند كه در خارج از آن قطعه، ميدان مغناطيسي خالص به وجود مي‌آيد  آهن‌ربا    magnet  ك‌دم  en.  ع‌پ 
  شاخه‌اي از (علم) فيزيك كه به مطالعه و فرمول‌بندي قانونهاي كلي حركت مي‌پردازد  مكانيك    mechanics  ك‌دم  en.  ع‌پ 
  توصيف دقيق عملكرد يك دستگاه يا مراحل مختلف يك واكنش يا رخداد يك پديده  سازوكار    mechanism  ك‌دم  en.  ع‌پ 
  ذره‌اي بنيادي با برهم‌كنشهاي هسته‌اي قوي و عدد بار يوني صفر و جرمي بين الكترون و نوكلئون  مزون    meson  ك‌دم  en.  ع‌پ 
  وسيله‌اي اپتيكي كه با استفاده از تركيب چند عدسي، تصويري بزرگ از شيئي بسيار كوچك تشكيل مي‌دهد  ريزبين    microscope  ك‌دم  en.  ع‌پ 
  هر چيزي كه براي پرتاب هدف‌مند طراحي شده باشد  موشك هدايت‌شونده، موشك 2    missile  ك‌دم  en.  ع‌پ 
  وسيله‌اي كه با استفاده از نيروهاي حاصل از تأثير ميدانهاي مغناطيسي بر رساناهاي حامل جريان الكتريكي، جريان الكتريكي را به انرژي مكانيكي تبديل مي‌كند  موتور    motor  ك‌دم  en.  ع‌پ 
  مربوط به هسته  هسته‌اي    nuclear  ك‌دم  en.  ع‌پ 
  هر يك از اجزاي اصلي هسته اتم كه جرم تقريباً يكساني دارند  نوكلئون    nucleon  ك‌دم  en.  ع‌پ 
  فناوري متكي بر پديده‌هاي مربوط به هسته اتم (پرتوزايي و شكافت و گداخت) كه شامل واكنشگاههاي / رآكتورهاي هسته‌اي و كاربردهاي متنوع راديوايزوتوپها و تابش و شتاب‌دهنده‌هاي ذرات و وسايل آشكارسازي تابش مي‌شود  فنون هسته‌اي    nucleonics  ك‌دم  en.  ع‌پ 
  بخش مركزي هر اتم كه شامل پروتون و نوترون است  هسته    nucleus  ك‌دم  en.  ع‌پ 
  مربوط به پارامغناطيس  پارامغناطيسي، پارامغناطيس 2     paramagnetic  ك‌دم  en.  ع‌پ 
  ماده‌اي كه فقط در حضور ميدان مغناطيسي خاصيت مغناطيسي از خود نشان مي‌دهد، همچنين خاصيت چنين ماده‌اي را نيز گويند  پارامغناطيس 1    paramagnetism  ك‌دم  en.  ع‌پ 
  مدت زمان يك نوسان يا چرخه كامل  دوره (تناوب)    period  ك‌دم  en.  ع‌پ 
  وسيله‌اي براي مشاهده اشيايي كه در معرض ديد مستقيم قرار ندارند  پيرابين    periscope  ك‌دم  en.  ع‌پ 
  رويداد يا وضعيت يا واقعيت مشهود  پديده    phenomenon  ك‌دم  en.  ع‌پ 
  كوانتوم انرژي تابشي الكترومغناطيسي كه ذره‌اي بدون جرم سكون و بار الكتريكي است  فوتون    photon  ك‌دم  en.  ع‌پ 
  استوانه فلزي لغزنده‌اي درون استوانه‌اي ديگر كه در برابر فشار شاره (fluid)يا با فشار به شاره حركت رفت و برگشت انجام مي‌دهد   پيستون    piston  ك‌دم  en.  ع‌پ 
  كاري كه ميدان گرانشي يا ميدان الكتروستاتيكي، با علامت مخالف،‌انجام مي‌دهد تا واحد جرم يا واحد بار الكتريكي مثبت از نقطه مرجع تا نقطه مورد نظر جابه‌جا شود  پتانسيل    potential  ك‌دم  en.  ع‌پ 
  كوچكترين مقدار هر كميت فيزيكي كه مي‌تواند به‌طور مستقل وجود داشته باشد  كوانتوم    quantum  ك‌دم  en.  ع‌پ 
  سيستمي كه در آن از باريكه‌هاي امواج الكترومغناطيسي با بسامدهاي راديويي بازتابيده از سطح اشيا براي آشكارسازي آنها استفاده مي‌شود  رادار    radar, radio detection and ranging  ك‌دم  en.  ع‌پ 
  مقاومت الكتريكي متغيري كه مقدار آن را مي‌توان به طور پيوسته تغيير داد  جريان‌پا    rheostat  ك‌دم  en.  ع‌پ 
  پرتابه‌اي كه نيروي پيش‌رانش آن از گازهاي خروجي حاصل مي‌شود  موشك آزاد، موشك 1    rocket  ك‌دم  en.  ع‌پ 
  كميتي كه فقط مقدار دارد  كميت نرده‌اي    scalar quantity  ك‌دم  en.  ع‌پ 
  اسبابي كه در آن هواي متراكم از سوراخهاي يك قرص چرخان مي‌گذرد و صدا يا صوت بلندي ايجاد مي‌شود  چرخ‌آوا    siren  ك‌دم  en.  ع‌پ 
  پيچه‌اي از سيمهايي با روكش عايق يا پيچيده‌شده روي لوله‌اي استوانه‌اي (يا لوله‌اي با مقطع مربع)  سيملوله    solenoid  ك‌دم  en.  ع‌پ 
  وسيله‌اي براي توليد و مشاهده و مطالعه طيف  طيف‌نما    spectroscope  ك‌دم  en.  ع‌پ 
  توزيع ويژگي يك سيستم فيزيكي يا پديده، همچنين نمودار يا تصويري كه اين توزيع را نشان مي‌دهد  طيف    spectrum  ك‌دم  en.  ع‌پ 
  شاخه‌اي از (علم) مكانيك كه به مطالعه نيرو يا نيروهاي مؤثر بر اجسام در حال تعادل مي‌پردازد  ايستايي(شناسي)    statics  ك‌دم  en.  ع‌پ 
  تبديل شدن جامد به گاز يا بخار  تصعيد    sublimation  ك‌دم  en.  ع‌پ 
  شاخه‌اي از (علم) فيزيك كه به بررسي رابطه گرما و صورتهاي ديگر انرژي مي‌پردازد  ترموديناميك    thermodynamics  ك‌دم  en.  ع‌پ 
  اثر ناشي از ايجاد جريان الكتريكي در يك رسانا به سبب اختلاف دما بين دو نقطه آن  اثر گرمابرقي    thermoelectric effect  ك‌دم  en.  ع‌پ 
  دستگاهي كه معمولاً جريان متناوب را بدون تغيير بسامد به جريان متناوب ديگري با اختلاف پتانسيل و شدت جريان متفاوت تبديل مي‌كند  مبدل، ترانسفورماتور    transformer  ك‌دم  en.  ع‌پ 
  وسيله نيم‌رساناي فعال در مدارهاي الكترونيكي كه شامل سه يا تعداد بيشتري پايانه است و تقريباً تمام عمليات لامپهاي گرما-يوني، از جمله تقويت و آشكارسازي و نوسان‌سازي و كليدزني را انجام مي‌دهد  ترانزيستور    transistor  ك‌دم  en.  ع‌پ 
  تبديل شدن مايع به گاز يا بخار، بر اثر افزايش دما يا كاهش فشار محيط يا تركيبي از اين دو فرايند  تبخير    vaporization  ك‌دم  en.  ع‌پ 
  اصطكاك ميان لايه‌هاي شاره در هنگام لغزيدن روي يكديگر  گرانروي    viscosity  ك‌دم  en.  ع‌پ 
  اختلاف پتانسيل الكتريكي، برحسب ولت، ميان دو قطب باتري يا دو نقطه از مدار  اختلاف پتانسيل (الكتريكي)، ولتاژ    voltage  ك‌دم  en.  ع‌پ 
  پيل الكتريكي شامل دو الكترود فلزي ناهمجنس كه در يك محلول الكتروليت غوطه‌ورند  پيل‌ولتا    voltaic pile  ك‌دم  en.  ع‌پ 
  اسبابي براي اندازه‌گيري اختلاف پتانسيل/ولتاژ ميان دو نقطه از مدار الكتريكي در جريان مستقيم و متناوب، كه معمولاً برحسب ولت يا ميلي‌ولت يا كيلوولت درجه‌بندي مي‌شود  ولت‌سنج    voltmeter  ك‌دم  en.  ع‌پ