|
توضيح |
تعريف |
واژه مصوب |
ضبط فارسي |
واژه بيگانه |
شاخه |
زبان |
حوزه |
| مخلوطي از مواد با دانهبندي و شكل و اجزاي مختلف كه با چسب مصنوعي يا طبيعي يا حرارت به يكديگر متصل شوند و مجموعه بزرگتري را تشكيل دهند | كلوخه | agglomerate | en. | عم | |||
| تميز كردن سطح بيروني يا دروني اجسام بهوسيله هوا، با اعمال فشار زياد | هوازني | airblasting | en. | عم | |||
| فرايندي براي ايجاد اكسيد ضخيم آلومينيم بر روي قطعات كه از طريق انجماد سطحي آلومينيم بر روي قطعه،همراه با دَمش شديد اكسيژن، انجام ميشود | آلوميناپوشي | aluminizing | en. | عم | |||
| آسيابي كه در آن از گلولههاي فولادي يا سراميكي براي خرد و نرم كردن مواد غيرفلزي استفاده كنند | گويآس | ball mill | en. | عم | |||
| خماندن يا زاويهدار كردن از طريق نيروي مكانيكي | خَم كردن | bend | en. | عم | |||
| فرايند خم كردن يا زاويهدار كردن از طريق اعمال نيروي مكانيكي | خَمِشكاري | bending | en. | عم | |||
| مقاومت جسم در آزمايش خمش تا قبل از گسيختن | استحكام خَمِشي | bending strenght | en. | عم | |||
| آزمايش سنجش مقاومت مواد در برابر خم شدن (تا قبل از پاره شدن) يا نيروي لازم براي خم كردن با زاويه معين | آزمايش خَمِش | bending test | en. | عم | |||
| منشوري فلزي يا آلياژي با مقطع دايره يا چندضلعي منظم (غير از سهضلعي) به ضخامت 6 تا 12 سانتيمتر و طول حدود 9 متر كه براي توليد ميلگرد و تسمههاي باريك به كار رود | شمشال | billet | en. | عم | |||
| منشوري فولادي با مقطع منظم، به ضخامت 12 تا 40 سانتيمتر و طول 9 متر | شمشه | bloom | en. | عم | |||
| جوش دادن به كمك شعله با قوس الكتريكي و استفاده از آلياژي كه نقطه ذوب آن پايينتر از قطعه كار باشد | برنجوش | braze welding | en. | عم | |||
| نرمه يا قطعات كوچك مواد كه با چسب يا بدون آن بهوسيله دستگاههاي پرس شكل داده شود | خشته | briquette | en. | عم | |||
| ايجاد سطحي صاف و صيقلي بر روي فلز با غلتاندن فلز در استوانهاي پر از گلوله فولادي و اعمال فشار بر آن | صيقلكاري | burnishing | en. | عم | |||
| يكي از روشهاي شكل دادن فلزات كه شامل ذوب و ريختن آن در محفظهاي به نام قالب است، تا پس از انجماد، شكل و اندازه و خواص مورد نظر را پيدا كند | ريختهگري | casting | en. | عم | |||
| انجمادي كه در اتمهاي مايع بر سطوح جامد در سه بعد رشد كنند | انجماد حجمي | cellular solidification | پا | en. | عم | ||
| پوشاندن فلز يا آلياژ با لايه نازك معمولاً يك فلز ديگر به روشهاي مكانيكي | روكشكاري | cladding | en. | عم | |||
| تميز كردن سطوح قطعات صنعتي با عمليات مكانيكي دستي يا ماشيني | تميزكاري | cleaning | en. | عم | |||
| ساختار دانهاي بلوري كه سرعت رشد آن در يك جهت تقريباً يكسان باشد | ساختار ستوني (دانه) | columnar (grain) structure | en. | عم | |||
| ظرفي به شكل مخروط ناقص كه از مادهاي نسوز، عموماً گرافيت يا كاربيد سيليكون، ساخته شده باشد و براي استفاده در دماي بالا به كار رود | بوته | crucible | en. | عم | |||
| بريدن و جدا كردن جزئي از كل با روش قطع كردن يا با استفاده از يك لبه بُرنده | برشكاري | cutting | en. | عم | |||
| انجماد ميكروسكوپي فلزات و آلياژها كه در آن دانهها بهصورت شاخهاي (شاخه سرخس) رشد كنند | انجماد شاخهاي | dendritic solidification | پا | en. | عم | ||
| غوطهور كردن قطعه در حمام مذاب يا مايع ديگر به منظور ايجاد پوشش فلزي | غوطهورسازي | dipping | en. | عم | |||
| انجمادي كه در آن رشد دانهاي به صورت كنترلشده و از يك سمت به سمت ديگر جهت يافته باشد | انجماد جهتدار | directional solidification | en. | عم | |||
| چدني كه با وارد كردن مواد بهساز، شكل كربن آن كروي شده باشد | چُدن نشكن | ductile iron | en. | عم | |||
| نشاندن فلز مقاوم بر روي فلز ديگر با الكتروليز محلولهاي الكتروليت | آبكاري | electroplating | en. | عم | |||
| ساختار دانهاي بلوري كه رشد آن در تمام جهات تقريباً يكسان باشد | ساختار هممحور (دانه) | equiaxed (grain) structure | en. | عم | |||
| آخالي كه با باردهي مواد وارد مذاب ميشود، مانند ماسه و مواد نسوز | آخال مكانيكي | exogenous inclusion | en. | عم | |||
| بريدن و جدا كردن راهگاه و زوايد فلزي و پليسهها از قطعات ريختگي | ريختهپيرايي | fettling | en. | عم | |||
| عمليات پرداخت و رنگ زدن و اندود نهايي قطعه | تمامكاري | finishing | en. | عم | |||
| مواد اضافي كه براي توليد محصولات ريختهگري به كار رود و بعد از توليد مجدداً ذوب شود | برگشتي | foundry returns | en. | عم | |||
| يكي از روشهاي ريختهگري كه در آن از مدلهاي اسفنجي يا پلياستيرن استفاده ميشود و قبل از بارريزي يا همراه با بارريزي، مدل تبخير و از قالب خارج ميشود | ريختهگري توپُر | full mould casting | en. | عم | |||
| ويژگي فلزي (معمولاً آهن) كه با غوطهوري در حمام مذاب، با فلز روي (اكسيد روي) پوشش داده شده باشد | روياندود | galvanized | en. | عم | |||
| ايجاد پوشش فلز روي (اكسيد روي) بر فلز ديگر (معمولاً آهن) با غوطهوري آنها در حمام مذاب | روياندودي | galvanizing | en. | عم | |||
| نوعي خوردگي فلزات و آلياژها كه ابتدا در مرز دانه ايجاد شود | خوردگي مرز دانه | grain boundary attack | en. | عم | |||
| موادي كه براي ريزدانه كردن فلزات و آلياژها قبل از ريختهگري به مذاب اضافه شود | دانهريزكن | grain refiner | en. | عم | |||
| ساختار ماكروسكوپي فلزات و آلياژها از نظر شكل و اندازه دانه | ساختار دانهاي | grain structure | en. | عم | |||
| يكي از روشهاي ريختهگري كه در آن فلز مذاب به علت وزن خود، قالب ماسهاي يا فلزي را پر ميكند | ريختهگري وزني | gravity casting | en. | عم | |||
| يكي از روشهاي ريختهگري كه در آن محفظه قالب، درون يك قالب فلزي يا قالب دائمي ايجاد ميشود و به دفعات مورد استفاده قرار ميگيرد | ريختهگري ريژهاي | gravity die casting | عم | ||||
| ِذرات مواد سخت از جمله كوارتز و چدن و فولاد سختشده كه شكل هندسي ندارند و براي تميزكاري سطوح قطعات به روش زبرهپاشي به كار ميروند | زِبره | grit | en. | عم | |||
| يكي از روشهاي تميزكاري قطعات از طريق پاشيدن زبره با فشار بر روي قطعات | زِبرهپاشي، زِبرهزني | grit blasting | en. | عم | |||
| يكي از روشهاي ريختهگري تحت فشار كه مذاب با فشار زياد و سرعت بسيار بالا به درون قالب رانده ميشود | ريختهگري پُرفشار | high pressure die casting | en. | عم | |||
| آخالي كه از طريق واكنشهاي شيميايي در زمان ذوب تشكيل ميشود | آخال شيميايي | indigenous inclusion | en. | عم | |||
| واژه "شمش" مصوب فرهنگستان اول است. | قطعهفلز ريختهگري با ابعاد معين، معمولاً داراي مقطع مربعمستطيل و تا حدي مخروطيشكل كه براي نوردكاري و پُتكاري (forging) به كار ميرود | شمش | ingot | en. | عم | ||
| توليد انواع شمش ريخته در قالبهايي كه ابعاد معين داشته باشند | شمشريزي | ingot casting | en. | عم | |||
| فرايندي كه در آن معمولاً از يك مدل ذوبشونده يا تبخيرشونده استفاده ميشود؛ مدل مومي با سراميك پوشش داده ميشود و قطعات توليدي ابعاد و سطوح مطلوبي دارند | ريختهگري دقيق | investment casting | پا | en. | عم | ||
| ظرفي با پوشش نسوز كه فلز مذاب از كوره در آن ريخته و به وسيله آن به قالبها منتقل شود | پاتيل | ladle | en. | عم | |||
| لايهاي ضخيم از مواد نسوز در داخل كورهها و پاتيلها و ظرفهايي كه در معرض حرارت زياد قرار ميگيرند | آستر | lining 1 | en. | عم | |||
| ايجاد لايه ضخيم فلز مقاوم در برابر سايش، در آسيابها | آستركاري | lining 2 | en. | عم | |||
| يكي از روشهاي ريختهگري تحتفشار كه مذاب با فشار بسيار كم و به آرامي و معمولاً از كف وارد قالب ميشود | ريختهگري كمفشار | low pressure die casting | en. | عم | |||
| يكي از روشهاي ريختهگري نسبتاً جديد كه در آن فشار و سرعت در حدود 1 تا 2 اتمسفر حفظ ميشود | ريختهگري ميانفشار | medium pressure die casting | en. | عم | |||
| محفظهاي كه به سيال يا ماده شكلپذير، شكل دلخواه را ميدهد | قالب | mould | en. | عم | |||
| صفحهاي كه قالبگيري بر روي آن انجام شود | زيرقالب | mould board | en. | عم | |||
| محفظه قالب كه درون آن مواد شكلپذير ريخته شود | كاواك قالب | mould cavity | en. | عم | |||
| شخصي كه از مواد ماسهآي همراه با چسب و مواد افزودني قالب ميسازد | قالبگير | moulder | en. | عم | |||
| ساختن قالب از مواد ماسهاي همراه با چسب و افزودني كه عموماً از طريق كوبيدن يا با حرارت يا واكنشهاي شيميايي استحكام مييابد | قالبگيري | moulding | en. | عم | |||
| اَبَرآلياژي كه بيش از 50% وزن آن عنصر نيكل باشد | اَبَرآلياژ نيكلي | nickel-based superalloy | en. | عم | |||
| مواد غيرفلزي مانند اكسيدها و سيليكاتها و سولفيدها و سربارهها (slag) كه همراه مذاب داخل قالب ريخته ميشود | آخال | nonmetallic inclusion | en. | عم | |||
| شمشي كه فقط براي ذوب مجدد تهيه شده باشد | شوشه | pig | en. | عم | |||
| رشد ميكروسكوپي اتمهاي مايع روي سطح جامد بهطوريكه ميزان ناهمواريهاي آنها به ندرت از يك اتم تجاوز كند | انجماد صفحهاي | platelet solidification | en. | عم | |||
| فرايند صاف كردن سطح فلز با مواد ساينده | پرداخت | polishing | en. | عم | |||
| تخليه مذاب از كوره يا پاتيل در قالب | بارريزي | pouring | en. | عم | |||
| دستگاهي كه پرسكاري با آن انجام شود | پرس، منگنه | press | en. | عم | |||
| ويژگي آنچه پرسكاري روي آن انجام شده باشد | پرسي، فشرده | pressed | en. | عم | |||
| فرايندي كه در آن، قطعه جامد يا مجموعه مواد پودري با فشرده شدن در داخل قالب به شكل مورد نظر تبديل شود | پرسكاري | pressing | en. | عم | |||
| يكي از روشهاي ريختهگري در قالبهاي دائمي كه در آن مذاب با فشاري بيشتر از فشار وزني و معادل 2/0 تا 20 اتمسفر وارد قالب ميشود؛ اين روش براي ريختن قطعات تزييني و نازك از كارايي مطلوب برخوردار است | ريختهگري تحتفشار | pressure die casting | en. | عم | |||
| يكي از روشهاي ريختهگري كه در آن فلز يا آلياژي در حالت مايع به زير نقطه انجماد ميرسد، ولي امكان رشد هستهها تا چندين درجه زير نقطه انجماد داده نميشود | ريختهگري سرد | rheocasting | en. | عم | |||
| فرايندي كه در آن ميلگرد با كشيده شدن از درون قالب يا حديده به مفتول تبديل شود | مفتولكشي | rod drawing | en. | عم | |||
| آسيابي كه در آن ميلههاي استوانهاي براي نرم و خرد كردن مواد معدني استفاده شود | ميلآس | rod mill | en. | عم | |||
| واژه "غلتك" مصوب فرهنگستان اول است. | بشكه يا استوانه فلزي يا غيرفلزي (در صنايع متالورژي، عموماً فولادي) كه براي نورد كردن به كار ميرود | غلتك | roll | en. | عم | ||
| ورق يا قطعهاي كه با نوردكاري شكل گرفته باشد | نَوَرده | rolled | en. | عم | |||
| فرايند شكل دادن فلزات با عبور دادن آنها از بين دو غلتك | نَوَرد(كاري) | rolling | en. | عم | |||
| پاشيدن ذرات شنريز با افشانه بر روي فلزات، براي تميز كردن و زدودن پوسته و زنگ | شنزني | sandblasting | عم | ||||
| بريدن قطعات با استفاده از دو لبه بُرنده مخالف هم، مانند قيچي | برشزني، برش | shearing | en. | عم | |||
| ذرات كروي كوچكي از فلزات كه از طريق فناوري يا به صورت ناخواسته توليد شود | ساچمه | shot | en. | عم | |||
| پاشيدن ذرات ساچمه ريز، تحتفشار هوا، با افشانه بر روي فلز، براي تميز كردن و زدودن پوسته و زنگ | ساچمهزني | shot blasting | en. | عم | |||
| چسباندن يا چسبيدن ذرات يك يا چند ماده به يكديگر از طريق ذوب سطحي در اثر حرارت، همراه با فشار يا بدون آن، بهطوريكه در حالت جامد به صورت قطعه درآيد | تَفجوشي | sintering | en. | عم | |||
| قطعه فلزي به شكل مكعبمستطيل كه ضخامت آن حداقل 5 سانتيمتر و طول آن بين 6 تا 9 متر باشد و براي توليد صفحه و ورق به كار رود | تَختال | slab | en. | عم | |||
| آلياژي با نقطه ذوب پايين كه معمولاً فلز اصلي آن قلع باشد و براي اتصال قطعات به كار رود | لحيم | solder 1 | en. | عم | |||
| اتصال دو قطعه به يكديگر از طريق ذوب و انجماد يك آلياژ زودذوب مياني به منظور ايجاد چسبندگي، بهنحويكه فلز قطعات اوليه ذوب نشود | لحيم كردن | solder 2 | en. | عم | |||
| فرايند اتصال دو قطعه به يكديگر از طريق ذوب و انجماد يك آلياژ زودذوب | لحيمكاري | soldering | en. | عم | |||
| قسمت اصلي وسيلهاي دستي يا برقي كه پس از گرم شدن، با آن آلياژ لحيم را در محل اتصال ذوب ميكنند | هُويه | soldering gun, soldering iron | en. | عم | |||
| تغيير حالت ماده از مايع به جامد | انجماد | solidification | en. | عم | |||
| فرايند ريختهگري قطعات در قالبهاي دائمي، معمولاً فلزي، كه در آن مذاب سريعاً تحت فشار مستقيم قرار ميگيرد | ريختهگري كوبشي | squeeae casting | en. | عم | |||
| آلياژي كه از نظر اكسايش و حفظ استحكام در مقابل حرارتِ بيش از يكسومِ نقطه ذوب خود مقاوم باشد | اَبَرآلياژ | superalloy | en. | عم | |||
| باز كردن مجراي تخليه كوره و سپس تخليه مذاب آماده از كوره در پاتيل | بارگيري | tapping | en. | عم | |||
| پرداخت سطحي قطعات فلزي و غيرفلزي به وسيله محلولهاي رزيني، براي براق شدن و محافظت سطحي آنها | جلاكاري | varnishing | en. | عم | |||
| پاشيدن آب با فشار زياد براي تميز كردن و زدودن پوسته و زوايد | آبزني | water blasting | en. | ||||
| پاشيدن آب با فشار زياد براي تميز كردن و زدودن پوسته و زوايد | آبزني | water blasting | en. | ||||
| جدا شدن ذرات سطحي اجسام از بدنه اصلي در اثر برخورد ذرات جامد يا مواد ديگر با آنها | رفتگي | wear | en. | عم | |||
| اتصال فلزات به يكديگر از طريق ذوب دو فلز و انجماد آنها با يا بدون كمك آلياژ واسط (پُركُن) | جوش دادن، جوش | weld | en. | عم | |||
| كسي كه در جوشكاري تبحر داشته باشد | جوشكار | welder | en. | عم | |||
| فرايند اتصال فلزات به يكديگر از طريق ذوب دو فلز و انجماد آنها با يا بدون كمك آلياژ واسط (پُركُن) | جوشكاري | welding | en. | عم | |||
| فرايندي كه در آن، مفتول يا ميلگرد از درون قالب يا حديده كشيده و به سيم تبديل شود | سيمكشي | wire drawing | en. | عم |