|
توضيح |
تعريف |
واژه مصوب |
ضبط فارسي |
واژه بيگانه |
شاخه |
زبان |
حوزه |
| تبديل پرتوزايي يك نوكلئيد كه در آن عدد اتمي به اندازه يك واحد كاهش يا افزايش مييابد، اما عدد جرمي تغيير نميكند | واپاشي بتازا | β - decay | en. | عپ | |||
| پيوند شيميايي حاصل از همپوشاني جانبي اوربيتالهاي اتمي | پيوند پي | π - bond | en. | عپ | |||
| ويژگي گونهاي شيميايي كه جفت الكترون ميگيرد | پذيرنده | acceptor | en. | عپ | |||
| تركيب اكسيژندار يك نافلز | اكسيد اسيدي | acid oxide | en. | عپ | |||
| باراني كه حاوي اسيدهاي حاصل از واكنشهاي شيميايي در جو زمين است | باران اسيدي | acid rain | en. | عپ | |||
| ميزان اسيدي بودن يك محلول | اسيدينگي | acidity | en. | عپ | |||
| گروهي كه بر اثر اتصال به حلقه بنزن فعاليت اين حلقه را بيشتر ميكند | گروه فعالساز | activating group | en. | عپ | |||
| مقدار انرژي لازم، افزون بر انرژي حالت پايه، كه بايد به يك سيستم مولكولي يا اتمي اضافه شود تا انجام يك فرايند خاص امكانپذير گردد | انرژي فعالسازي | activation energy | en. | عپ | |||
| بسپاري كه با افزايش مولكولهاي تكپار سيرنشده به يكديگر بدون تشكيل فراورده جانبي به وجود ميآيد | بسپار افزايشي، پليمر افزايشي | addition polymer | en. | عپ | |||
| واكنش هيدروكربنهاي سيرنشده با هيدروژن و هالوژنها و هالوژن اسيدها و واكنشگرهاي ديگر، به طوري كه تركيب پيچيدهتري تشكيل شود | واكنش افزايشي | addition reaction | en. | عپ | |||
| جسمي كه براي بهبود كارايي فراورده نهايي به جسم ديگري ميافزايند | افزودني | additive | en. | عپ | |||
| مادهاي چسبناك كه براي اتصال دو جسم جامد به كار ميرود | چسب | adhesive | en. | عپ | |||
| عاملي كه موجب چسبيدن اجسام به يكديگر ميشود | نيروي چسبندگي | adhesive force | en. | عپ | |||
| تركيب داراي كيفيت بازي | قليا | alkali | en. | عپ | |||
| هر يك از فلزهاي سنگينتر گروه دوم جدول تناوبي كه در پوسته زمين به وفور يافت ميشود | فلز قليايي خاكي | alkaline earth metal | en. | عپ | |||
| صورتها يا ساختارهاي متفاوت يك عنصر كه غالباً در محدودههاي دمايي متفاوت پايدارند | دگرشكل | allotrope | en. | عپ | |||
| داشتن دو يا چند شكل متفاوت براي يك عنصر در حالت فيزيكي يكسان | دگرشكلي | allotropy | en. | عپ | |||
| فراوردههاي فلزي كه داراي دو يا چند عنصر بهصورت محلول جامد يا بهصورت مخلوطي از فازهاي فلزي است | آلياژ | alloy | en. | عپ | |||
| آلومينيم اكسيد طبيعي (AL2o3) | آلومين | alumina | en. | عپ | |||
| صفت يك جامد غير متبلور | بيشكل | amorphous | en. | عپ | |||
| داراي خاصيت اسيدي و بازي | دوخصلتي | amphoteric | en. | عپ | |||
| يوني كه بار منفي دارد | آنيون | anion | en. | عپ | |||
| آنچه مربوط به آنيون باشد | آنيوني | anionic | en. | عپ | |||
| مادهاي بازدارنده براي جلوگيري از اكسايش | پاداكسنده | antioxidant | en. | عپ | |||
| تكساختاري كه واحد اساسي هر عنصر شيميايي را تشكيل دهد | اتم | atom | en. | عپ | |||
| واكنشي اكسايشي كه خودكاتاليز و خودبهخودي است | خوداكسايش | autoxidation | en. | عپ | |||
| حالتي در يك واكنش شيميايي كه در آن واكنشدهندهها و فراوردههاي واكنش از قوانين پايستگي جرم و بار پيروي ميكنند | موازنه | balance 1 | en. | عپ | |||
| دستگاهي براي اندازهگيري جرم يا وزن | ترازو | balance 2 | en. | عپ | |||
| هر ماده شيميايي اعم از يوني يا مولكولي كه بتواند از جسم ديگري پروتون (يون هيدروژن) بپذيرد | باز | base | en. | عپ | |||
| ميزان بازي بودن يك محلول | بازينگي | basicity | en. | عپ | |||
| ظرف استوانهاي بلند و دهانگشاد لبهدار با ديواره نازك | بشر | beaker | en. | عپ | |||
| مولكول يا يوني كه ميتواند دو زوج الكترون بدهد | ليگاند دودندانه | bidentate ligand | en. | عپ | |||
| تركيبي متشكل از دو عنصر كه هر يك از آنها ممكن است يك يا چند اتم داشته باشند | تركيب دوتايي | binary compound | en. | عپ | |||
| كسي كه در حيطه زيستشيمي تخصص دارد | زيستشيميدان | biochemist | en. | عپ | |||
| علم مطالعه تركيبهاي شيميايي در ارگانيسمهاي زنده | زيستشيمي | biochemistry | en. | عپ | |||
| درشتْمولكولي كه در بدن موجودات زنده تشكيل ميشود | زيستبسپار | biopolymer | en. | عپ | |||
| آزمايشي بدون نمونه اصلي مورد اندازهگيري | آزمون شاهد | blank test | en. | عپ | |||
| كورهاي بلند و استوانهاي براي كاهش كانه آهن و تبديل آن به چدن | كوره بلند | blast furnace | en. | عپ | |||
| فرايندي كه در آن از يك ماده شيميايي اكسنده (oxidant) يا كاهنده (reductant) براي زدودن رنگ الياف يا پارچه استفاده ميكنند | رنگبري | bleaching | en. | عپ | |||
| محلول آبي (داراي آب) مس سولفات | كات كبود | blue vitriol | en. | عپ | |||
| شكل فضايي قايقمانندي كه سيكلوهگزان يا تركيبهاي مشابه به خود ميگيرند | صورتبندي قايقي | boat conformation | en. | عپ | |||
| دمايي كه در آن جسم خالص در فشار ثابت از حالت مايع به گاز تبديل ميشود | دماي جوش | boiling point | en. | عپ | |||
| جاذبهاي كه اتمهاي يك مولكول را متصل به هم نگه ميدارد | پيوند | bond | en. | عپ | |||
| زاويه بين دو پيوند كه در يك اتم مشتركاند | زاويه پيوند | bond angle | en. | عپ | |||
| محلولي كه شامل يك اسيد ضعيف و نمك همان اسيد با باز قوي است | بافر | buffer | en. | عپ | |||
| تجمع كلسيمكربنات يا سنگآهك در خاك كه با كاهش رطوبت همراه است | آهكي شدن | calcification | en. | عپ | |||
| فرايندي كه در آن جسمي را در دمايي پايينتراز دماي ذوب آن گرم ميكنند تا تجزيه شيميايي يا انتقال فاز صورت گيرد | تكليس | calcination | en. | عپ | |||
| دستگاهي براي اندازهگيري مقدار گرماي توليدشده در فرايندهايي مانند واكنشهاي شيميايي يا تغيير حالت يا تشكيل محلول | گرماسنج | calorimeter | en. | عپ | |||
| يوني كه بار مثبت دارد | كاتيون | cation | en. | عپ | |||
| آنچه مربوط به كاتيون باشد | كاتيوني | cationic | en. | عپ | |||
| وسيلهاي شامل محلول برقكاف و دو الكترود كه ولتاژ معيني توليد ميكند | پيل | cell 1 | en. | عپ | |||
| كوچكترين واحد تكرارشونده در يك بلور | سلول | cell 2 | en. | عپ | |||
| وسيلهاي به شكل مكعبمستطيل معمولاً از جنس كوارتز كه نمونه مورد آزمايش در آن قرار داده ميشود | خانك | cell 3 | en. | عپ | |||
| عمل جدا كردن مواد با استفاده از گريزانه | گريز دادن | centrifuge 1 | en. | عپ | |||
| دستگاهي براي جدا كردن رسوب از مايع | گريزانه | centrifuge 2 | en. | عپ | |||
| ضدعفوني كردن آب با گاز كلر | كلرزني | chlorination 1 | en. | عپ | |||
| وارد كردن كلر در يك تركيب شيميايي؛ وارد شدن كلر به يك تركيب شيميايي | كلردار كردن، كلردار شدن | chlorination 2 | en. | عپ | |||
| همپاري كه در آن گروههاي مشابه در يك سمت مولكول نامتقارن قرار ميگيرند | همپار سيس، ايزومر سيس | cis isomer | en. | عپ | |||
| تغيير حالت/تغيير دادن يك جسم از حالت پاشيده به صورت رسوب | لختهشدگي، لخته شدن، لخته كردن | coagulation | en. | عپ | |||
| يكي از خواص محلول كه تنها به تعداد ذرههاي جسم حلشده بستگي دارد | خاصيت جمعيتي | colligative property | en. | عپ | |||
| هر يك از تكپارهاي تشكيلدهنده همبسپار | همتكپار | comonomer | en. | عپ | |||
| جرم يا حجم يا تعداد مولهاي جسم حلشده در مقدار معيني حلال يا محلول | غلظت | concentration | en. | عپ | |||
| وسيلهاي كه با گرماگيري، سيالي را از حالت بخار به مايع تبديل ميكند | چگالنده | condenser | en. | عپ | |||
| تركيبي كه يك فلز هسته مركزي آن و تعداد يون يا گروههاي مولكولي، ليگاند آن هستند | تركيب همآرا | coordination compound | en. | عپ | |||
| تعداد يونها يا گروههاي مولكولي كه در تركيب اطراف يك يون معين قرار گرفتهاند | عدد همآرايي | coordination number | en. | عپ | |||
| بسپار ساختهشده از دو يا چند تكپار گوناگون | همبسپار | copolymer | en. | عپ | |||
| عمل به هم پيوستن دو يا چند تكپار گوناگون براي توليد همبسپار | همبسپارش | copolymerization | en. | عپ | |||
| پيوندي كه در آن هر يك از اتمهاي شركتكننده در پيوند يك الكترون به اشتراك ميگذارد | پيوند اشتراكي | covalent bond | en. | عپ | |||
| پيوندي كه در آن جفت الكترون پيوندي تنها به وسيله يكي از اتمهاي شركتكننده در پيوند تأمين ميشود | پيوند اشتراكي يكسويه | covalent coordinate bond | en. | عپ | |||
| فرايند ريختن مايع بدون ايجاد اختلال در رسوب زيرين | سرريزكني | decantation | en. | عپ | |||
| ظرفي براي جدا كردن دو مايع امتزاجناپذير يا ذرههاي معلق جامد در مايع، پس از تهنشين شدن آنها | سرريزكن | decanter | en. | عپ | |||
| عمل ريختن مايع بدون ايجاد اختلال در رسوب زيرين | سرريز كردن | decanting | en. | عپ | |||
| خارج كردن مولكول آب از تركيبي مانند الكل | آبزدايي | dehydration | en. | عپ | |||
| مقدار كل يك ماده در واحد حجم | چگالي | density | en. | عپ | |||
| جلوگيري از قطبش در يك پيل ساده | واقطبش | depolarization | en. | عپ | |||
| جلوگيري از قطبيدن در يك پيل ساده | واقطبيدن | depolarize | en. | عپ | |||
| ويژگي ارتعاشهاي بيتقارن طيف رامان | واقطبيده | depolarized | en. | عپ | |||
| ويژگي چسمي كه به برقكاف پيل اضافه ميشود تا با واكنش شيميايي مانع از جمع شدن حبابهاي هيدروژن شود | واقطبنده | depolarizer | en. | عپ | |||
| عمل تجزيه تركيبات درشتْمولكولي به تركيبات نسبتاً سادهتر | وابسپارش | depolymerization | en. | عپ | |||
| ظرفي از جنس شيشه كه درپوشي هوابنديشده دارد و با قرار دادن يك عامل آبگير، از آن براي خشك كردن مواد شيميايي جامد استفاده ميكنند | خشكانه | desiccator | en. | عپ | |||
| مولكول متشكل از دو مولكول يكسان | دوپار | dimer | en. | عپ | |||
| بسپاري با خواص كشساني لاستيك طبيعي | كشپار | elastomer | en. | عپ | |||
| ويژگي هر پديده شيميايي كه با عبور جريان برق سروكار داشته باشد | برقشيميايي، الكتروشيميايي | electrochemical | en. | عپ | |||
| شاخهاي از شيمي كه به مطالعه تغييرات شيميايي مربوط به عبور جريان برق از درون محلول يا مذاب ميپردازد | برقشيمي، الكتروشيمي | electrochemistry | en. | عپ | |||
| روشي براي انجام واكنشهاي شيميايي كه با عبور دادن جريان برق از درون محلول برقكافتي يا نمك مذاب | برقكافت | electrolysis | en. | عپ | |||
| تركيبي شيميايي كه به حالت مذاب يا بهصورت محلول در حلال معين معمولاً آب جريان برق را هدايت ميكند | برقكاف | electrolyte | en. | عپ | |||
| ماده قابل تجزيه به وسيله جريان برق | برقكافتي | electrolytic | en. | عپ | |||
| خصلت اتمي كه تمايل به جذب الكترون و كسب بار منفي جزئي دارد | الكترونكشان | electronegative 1 | en. | عپ | |||
| ويژگي الكترودي كه ميتواند پتانسيل منفي را در يك پيل الكتريكي كسب كند | الكترومنفي | electronegative 2 | en. | عپ | |||
| توانايي نسبي اتم در پيوند شيميايي براي جذب الكترونهاي مشترك | الكترونكشاني | electronegativity | en. | عپ | |||
| نوعي كلوئيد مايع در مايع كه در آن ذرههاي يك مايع در مايع ديگر به حالت تعليق پراكنده است | ناميزه | emulsion | en. | عپ | |||
| مجموع انرژي دروني يك سيستم به علاوه حاصلضرب حجم سيستم در فشاري كه محيط بر اين سيستم وارد ميكند | آنتالپي | enthalpy | en. | عپ | |||
| گروهي از پروتئينهاي كاتاليزي كه ياختههاي زنده آنها را توليد ميكنند و حد واسط فرايندهاي شيميايي حيات هستند | آنزيم، زيمايه | enzyme | en. | عپ | |||
| مقداري از هر عنصر كه با 008/1 گرم هيدروژن با 000/8 گرم اكسيژن تركيب ميشود | وزن همارز | equivalent weight | en. | عپ | |||
| تركيبي كه از واكنش الكل با اسيد آلي با حذف مولكول آب حاصل شود | استر | ester | en. | عپ | |||
| واكنش الكل با اسيد كه منجر به تشكيل استر ميشود | استري شدن | esterification | en. | عپ | |||
| فرايندي كه طي آن با شناور كردن گروهي از ذرات جامد و استفاده از تفاوت خواص شيميايي سطحي اين ذرات آنها را از هم جدا ميكنند | شناورسازي | floatation | en. | عپ | |||
| نوعي پيل برقكافتي كه با واكنش شيميايي انرژي الكتريكي توليد ميكند | پيل گالواني | galvanic cell | en. | عپ | |||
| ورقه آهن كه روياندود شده باشد | آهن سفيد | galvanized iron | en. | عپ | |||
| استوانه شيشهاي مدرج براي برداشتن حجم معيني از مايعات | استوانه مدرج | graduated cylinder | en. | عپ | |||
| بسپاري متشكل از چند نوع تكپار | ناهمگونبسپار | heteropolymer | en. | عپ | |||
| فرايند بسپارشي كه در آن از چند نوع تكپار استفاده ميشود | ناهمگونبسپارش | heteropolymerization | en. | عپ | |||
| دستهاي از تركيبهاي آلي كه تفاوت هر يك از آنها با تركيب بلافصل خود در يك واحد CH2 باشد | تركيبات همرده | homologous compounds | en. | عپ | |||
| بسپاري متشكل از يك نوع تكپار | همگونبسپار | homopolymer | en. | عپ | |||
| فرايند بسپارشي كه در آن تنها از يك نوع تكپار استفاده ميشود | همگونبسپارش | homopolymerization | en. | عپ | |||
| تركيب دو يا چند اوربيتال از يك اتم براي به وجود آمدن اوربيتالهاي جديد | هيبريدشدگي | hybridization | en. | عپ | |||
| ويژگي اوربيتالهايي كه از تركيب شدن دو يا چند اوربيتال اتمي حاصل ميشود | هيبريدشده | hybridized | en. | عپ | |||
| ويژگي يوني كه شمار معيني مولكول آب در فضاي همآرايي (coordination surrounding) خود داشته باشد | آبپوشيده | hydrated 1 | en. | عپ | |||
| ويژگي تركيبي كه داراي يك يا چند مولكول آب باشد | آبدار | hydrated 2 | en. | عپ | |||
| پوشاندن يونهاي موجود در يك محلول به وسيله مولكولهاي آب | آبپوشي | hydration 1 | en. | عپ | |||
| وارد كردن مولكول آب در يك مولكول ديگر براي تشكيل مولكولي با ساختار جديد | آبدهي | hydration 1 | en. | عپ | |||
| وارد كردن مولكولهاي آب در يك تركيب جامد كه به صورت مجتمع در كنار آن تركيب قرار ميگيرد | آبدار كردن | hydration 3 | en. | عپ | |||
| گسسته شدن يك مولكول در واكنش با آب به طوري كه بخشي از مولكول به هيدروكسيل آب و بخش ديگر آن به يون هيدروژن آب بپيوندد | آبكافت | hydrolysis | en. | عپ | |||
| مربوط به واكنشي كه در آن يونهاي هيدروژن و هيدروكسيل آب با يك تركيب ديگر، دو گونه شيميايي متفاوت ايجاد ميكند | آبكافتي | hydrolytic | en. | عپ | |||
| قابليت شكافته شدن يك مولكول در واكنش با آب | آبكافتشدني | hydrolyzable | en. | عپ | |||
| اتمي كه با گرفتن يا از دست دادن الكترون باردار شده باشد | يون | ion | en. | عپ | |||
| اتمي كه بار منفي يا مثبت دارد | اتم يونيده | ionized atom | en. | عپ | |||
| تكپاري مشابه يون | يونپار | ionomer | en. | عپ | |||
| چند جسم شيميايي كه تركيب درصد و وزن مولكولي يكسان دارند، اما ساختار آنها متفاوت است | همپار، ايزومر | isomer | en. | عپ | |||
| فرايندي كه موجب ميشود يك تركيب به همپار آن تركيب تغيير يابد | همپارش | isomerization | en. | عپ | |||
| يكي از دو يا چند اتمي كه عدد اتمي يكسان، اما عدد جرمي متفاوت دارند | ايزوتوپ | isotope | en. | عپ | |||
| اثر مربوط به تفاوت جرم ايزوتوپهاي يك عنصر كه واكنش آنها روي ثابتهاي سرعت و تعادل مشاهده ميشود | اثر ايزوتوپي | isotope effect | en. | عپ | |||
| هر مولكول يا آنيوني كه در فضاي كوئورديناسيون اتم يا يون مركزي شركت ميكند | ليگاند | ligand | en. | عپ | |||
| گروهي از اتمها كه به وسيله پيوندهاي شيميايي به يكديگر متصل هستند | مولكول | molecule | en. | عپ | |||
| مولكولي كه با مولكولهاي ديگر تشكيل بسپار ميدهد | تكپار | monomer | en. | عپ | |||
| دستهاي از كودهاي شيميايي طبيعي يا مصنوعي، حاوي تركيبهاي نيتروژندار كه جذب گياه ميشود | كود نيتروژني | nitrogenous fertilizer | en. | عپ | |||
| پديدهاي كه در آن بعضي از هستهها در ميدان مغناطيسي ايستا انرژي مربوط به ميدان فركانس راديويي را در فركانسهاي مشخصي جذب ميكنند | تشديد مغناطيسي هسته | nuclear magnetic resonance | en. | عپ | |||
| بسپارِ با جرم مولكولي كم | كمپار | oligomer | en. | عپ | |||
| عمل تشكيل كمپارها | كمپارش | oligomerization | en. | عپ | |||
| تابعي موجي براي توصيف حالت انرژي مجاز الكترون در يك اتم يا مولكول | اوربيتال | orbital | en. | عپ | |||
| تركيبهايي كه بر زنجيرها يا حلقههاي كربن استوارند و هيدروژن و در مواردي اكسيژن يا نيتروژن يا عنصر ديگري را دربردارند | تركيبات آلي | organic compounds | en. | عپ | |||
| واكنشي كه در آن جسم يا راديكال الكترون از دست ميدهد | اكسايش | oxidation | en. | عپ | |||
| مربوط به اكسايش | اكسايشي | oxidative | en. | عپ | |||
| فراوردههاي حاصل از نفت يا گاز طبيعي | فراوردههاي پتروشيمي | petrochemicals | en. | عپ | |||
| شيمي واكنشهاي موادي كه مشتق از نفت يا گاز طبيعي هستند | پتروشيمي | petrochemistry | en. | عپ | |||
| بخشي از يك سيستم فيزيكي همگن با مرزهاي مشخص كه ميتوان آن را به لحاظ فيزيكي از بخشهاي ديگر جدا كرد | فاز | phase | en. | عپ | |||
| واكنشي كه تحت تأثير نور، به ويژه نور فرابنفش، انجام ميگيرد | واكنش نورشيميايي | photochemical reaction | en. | عپ | |||
| لولهاي مدرج كه براي برداشتن حجم معيني از مايعات به كار ميرود | پيپت | pipette | en. | عپ | |||
| مربوط به مولكول يا پيوندي كه چگالي الكترون در يك سمت آن بيش از سمت ديگر است | قطبي | polar | en. | عپ | |||
| تغيير شكل ابر الكتروني در اطراف هسته | قطبش | polarization | en. | عپ | |||
| ايجاد بارهاي جزئي مثبت و منفي در يك مولكول | قطبيدن | polarize | en. | عپ | |||
| ويژگي مولكولي كه بارهاي جزئي مثبت و منفي آن به صورت جداگانه قرار ميگيرند | قطبيده | polarized | en. | عپ | |||
| مولكول عظيمالجثهاي كه از مولكولهاي ساده با جرم مولكولي كم ساخته ميشود | بسپار، پليمر | polymer | en. | عپ | |||
| مادهاي با قابليت بسپار شدن | بسپارپذير | polymerizable | en. | عپ | |||
| 1. عمل به هم پيوستن دو يا چند تكپار براي توليد يك بسپار 2. هر واكنش شيميايي كه سبب به هم پيوستگي دو يا چند تكپار ميشود | بسپارش | polymerization | en. | عپ | |||
| مورد بسپارش قرار گرفتن يا قرار دادن | بسپار شدن، بسپار كردن | polymerize | en. | عپ | |||
| مولكولي پيشساخته با ساختار و جرم مولكولي مشخص و آماده براي بسپار شدن | پيشبسپار | prepolymer | en. | عپ | |||
| ويژگي مادهاي كه از خود يك يا تعدادي از تابشهاي α و β و γ را نشر دهد | پرتوزا | radioactive |