کلسيم و ويتامين دي از مهم ترين مواد موجود در بدن مي باشند .

براي داشتن استخوانهاي قوي بايد کلسيم و ويتامين دي کافي در بدن وجود داشته باشد . به غير از اين ، مواد فوق را براي سلامت قلب ، ماهيچه ها ، اعصاب و براي اين که خونريزي از زخمهايمان بند بيايد نياز داريد ، البته ما روزانه مقداري از کلسيم بدنمان را از راه مواد دفعي بدن مثل عرق ، ادرار و مدفوع ، پوسته هايي که به طور طبيعي از پوستمان مي ريزد ، ناخنها و موهايمان ،‌از دست مي دهيم . بنابراين مخصوصاً براي جلوگيري از پوکي استخوان بايد در مواد غذايي که مصرف مي کنيم ، کلسيم کافي وجود داشته باشد ( پروتئين ، منيزيوم ، روي ، ويتامين آ و ويتامين ث همه براي سلامت استخوان ضروري اند )

ميزان کلسيم مورد نياز افراد :

از ۱۱تا ۲۴ سالگي 1200-500 ميلي گرم

از ۲۵ تا ۴۹ سالگي ( شامل زنان غير يائسه ۱۰۰۰ ميلي گرم )

از ۵۰ تا ۶۴ سالگي ( شامل زنان يائسه ۱۵۰۰ - ۱۰۰۰  ميلي گرم )‌

در بعد از ۶۵ سالگي ۱۵۰۰ ميلي گرم

زنان باردار يا شيرده ۱۵۰۰ - ۱۲۰۰  ميلي گرم

بهترين راه به دست آوردن کلسيم ، خوردن غذاهای پرکلسيم است مانند :

لبنيات : شير ،‌ پنير و ماست ( انواع کم چربي را انتخاب کنيد و نگران نباشيد که کلسيم کمتري را به دست مي آوريد ، زيرا کلسيم اين غذاها همراه چربي آنها نيست )‌. اگر نمي توانيد شير را تحمل کنيد ، ماست و‌ پنير جايگزينهاي خوبي هستند .

ماهيهاي نرم استخوان : نظير ماهي آزاد ، ساردين ، کيلکا

سبزي هاي تازه

خشکبار

حبوبات

سويا

   ۱۰ تا ۲۰   سالگي

بانک استخوانتان را با ذخيره ي کلسيم سرشار کنيد . به نظر مي رسد استخوانهاي نوجوانان براي جذب کلسيم ساخته شده است . استخوانهاي نوجوانها براي آن است که کلسيم را جذب کنند و از آن استفاده کنند . در استخوانها ، ابتدا داربستهايي از پروتئين به طور ميکروسکوپي ساخته مي شود و بعد اين داربستها به وسيله کلسيم ، پر و انباشته مي شود . بدين ترتيب استخوانهاي متراکم ما ساخته مي شود . در اين سال ها براي ساختن استخوانهاي قوي به حداقل ۱۲۰۰ ميلي گرم کلسيم نياز داريد . سعي کنيد به جاي انواع و اقسام نوشابه ها ، ( روزانه ۳ ليوان ) شير بنوشيد . همچنين از منابع ديگري که کلسيم دارند مثل ماست ، پنير ، سبزي ها با برگ سبز تيره زیاد مصرف کنید .

۲۰ تا ۳۵   سالگي

گرچه در اين سالها به راحتي استخوان ساخته نمي شود ، ولي استخوانهاي شما در همين سن به حداکثر قدرت خود خواهند رسيد . مهم است که در اين سالها ورزش کنيد و دريافت کلسيم کافي داشته باشيد . شما تقريباً روزانه به ۱۲۰۰ ميلي گرم کلسيم نياز داريد . شرکت در ورزشهايي که درآنها پاهايتان وزنتان را تحمل مي کنند شما را درساختن استخوانهاي محکمتر کمک مي کند

۳۵ تا ۵۰   سالگي

ممکن است به تدريج شروع به از دست دادن استخوانهايتان کرده باشيد . در چنين مرحله اي از زندگي دريافت مقدار کلسيم کافي ( ۱۰۰۰   ميلي گرم ) و ورزش براي در حداقل نگه داشتن سطح کاهش قدرت استخوان ضروري است . بيشتر زنان در ۵۵-۴۲  سالگي يائسه مي شوند . اگر قبل از اين سنين قاعدگي شما نامنظم شده يا علائمي از يائسگي داريد ، در رابطه با پوکي استخوان نيز با پزشکتان مشورت کنيد . در ضمن شايد لازم باشد در مورد روشهاي سنجش تراکم استخوان که مقدار پوکي آن را نشان مي دهند ، از پزشکتان سئوال کنيد .

بالاي ۵۰ سال

زناني که وارد مرحله ي يائسگي شده اند ، ممکن است سالانه ۱ تا ۶ قسمت از صد قسمت قدرت استخوانشان را از دست بدهند .

 از پزشکتان سئوال کنيد ؛

آيا براي جلوگيري از پوکي استخوان و کمترشدن بيماري نيازبه داروداريد ؟

چه نوع داروهايي براي شما مي تواند مناسب باشد ؟

دريافت مقدار کلسيم کافي و ورزش هنوز مهم اند . شما بايد حداقل ۱۰۰۰ ميلي گرم کلسيم دريافت کنيد . بايد سعي کنيد به اندازه ي کافي در معرض نور آفتاب باشيد تا ويتامين دي لازم را دريافت کنيد . حداقل ۲۰ دقيقه در روز و سه بار در هفته پياده روي داشته باشيد . بعضي افراد به داروهاي داراي کلسيم نياز دارند که در اين باره مي توانيد با پزشکتان مشورت کنيد .

 ويتامين دي:

   ويتامين دي در برابر جذب کلسيم مثل کليد دري قفل شده اثر مي کند . ويتامين دي مثل کليدي است که در قفل شده ي روده ها را به طرف جريان خون باز مي کند و اجازه مي دهد کلسيم جذب شده از مواد خوراکي ، از روده ها وارد جريان خون شده به وسيله ي آن به جاهاي لازم مثل استخوانها برسد . ويتامين دي همچنين روي کليه ها اثر مي کند و مانع دفع کلسيم از راه ادرار مي شود . ويتامين دي در پوست بر اثر تابش آفتاب ساخته مي شود . ميزان ويتامين دي ساخته شده در پوست ، در اوقات مختلف روز ، فصول مختلف ، نواحي مختلف دنيا و نوع رنگ پوست فرد فرق مي کند . معمولاً اگر صورت و دستها ، روزانه ۱۵ دقيقه در مقابل نور آفتاب قرار بگيرند ( به شرطي که کرم ضد آفتاب روي پوست نباشد ) ويتامين دي لازم براي بدن فراهم مي شود . نور آفتاب بايد مستقيم به پوست بتابد . شيشه پنجره ها و لباسها و آلودگي هوا مانع از اثر نور آفتاب براي ساختن ويتامين دي مي شوند . هر چه پوست بدن روشنتر باشد ويتامين دي بيشتري ساخته مي شود . بعضي از غذاها که ويتامين دي زيادي دارند عبارتند از زرده تخم مرغ ، ماهي هاي روغن دار ، ماهيهاي آب شور ، جگر و غلات طبيعي . در زمستانها  وقتي فرد نتواند از خانه خارج شود و در معرض نور آفتاب قرار بگيرد ، ويتامين دي کمتري در بدن ساخته مي شود . با افزايش سن ، توانايي پوست براي ساختن ويتامين دي کاهش مي يابد . بنابراين شايد افراد مسن نياز داشته باشند که از دارو براي به دست آوردن ويتامين دي استفاده کنند . در اين باره با پزشکتان مشورت کنيد .

چربی و روغنها:          

   استفاده روزانه از ۲ قاشق مرباخوری( ۱۰گرم ) روغن گياهي،‌( آفتابگران ، ذرت و زيتون  ) که گرم نشده باشد ( روغني که در سالاد استفاده مي شود ) . البته روغنها بايد کيفيتي مناسب داشته باشند . براي آماده سازي غذا بيش از ۲ قاشق مرباخوري روغن آشپزي ( روغن زيتون يا روغن بادام زميني ) استفاده نکنيد . روزانه بيش از ۲ قاشق مرباخوري کره يا مارگارين روي نان صبحانه خود نماليد . روزانه بيش از يک وعده غذاي چرب و خيلي سرخ شده مثل سيب زميني سرخ شده ، سوسيس ، سسها ، مصرف نکنید

گوشت ، ماهي ، تخم مرغ :

  سعي کنيد درهفته ۴-۲  بار ،‌ قطعه اي گوشت در     غذايتان باشد ( هر قطعه گوشت معادل ۱۲۰-۸۰   گرم است ) . بيشتر از آن لازم نيست و کمترش هم ايرادي ندارد . غذا هایی  از قبیل دل ، جگر ، قلوه ، سيرابي و کله پاچه را بيش از يکبار درماه ( ۱۲۰ -۸۰  گرم ) استفاده نکنيد . کمتر از آن ايرادي ندارد .

استفاده از ۲-۱قسمت ماهي در هفته را در برنامه غذايي تان بگنجانيد ( در هر قسمت ۱۲۰-۱۰۰  گرم ) در هفته ۳-۱  عدد تخم مرغ بخوريد چنان که مي دانيد تخم مرغ در خيلي از مواد غذايي مثل کيکها ،‌ نان شيريني ها ، کرمها و سسها وجود دارد .

   شيريني ها :

  شيريني ها را به مقدارمتعادل مصرف کنيد . خيلي ازآنها در خود چربي دارند . چنانچه بعد از غذا از  دسر استفاده مي کنيد ، تکه اي کوچک بخوريد . از دسرهايي استفاده کنيد که منبع خوب کلسيم اند مثل شير يا ماست .

حبوبات:

  سعي کنيد درهفته ۲-۱   وعده عدس ، نخود و لوبيا قرمز بخوريد . يک وعده حبوبات به اندازه ي ۱۲۰-۱۰۰  گرم است .

ترکيبات غلات و سيب زميني :

 روازنه حداقل سه وعده از ترکيباتي بخوريد که قند طبيعي زيادي دارند . نان ، سيب زميني ، برنج ، غلات و ماکاروني غذاهايي هستند که قند طبيعي زيادي دارند . اين که روزانه چه مقدار از آنها استفاده کنيد ، بسته به فعاليت بدني روزانه ي شما دارد .

شير و فرآورده هاي آن :

 نوجوانان و بزرگسالان تا ۲۴ سال و زنان شيرده بايد ۴-۳  وعده ( هر وعده معادل يک ليوان ) در روز شير بخورند . اگر شير را تحمل نمي کنيد ، ماست و پنير جايگزين هاي خوبي اند . پياله اي ماست و دو قطعه پنير ( اندازه دو قوطي کبريت ) تقريباً معادل يک ليوان شير ، کلسيم دارند .

ميوه و سبزی ها:

 اگر يک عدد سيب ، يک عدد موز ، يک بشقاب از ميوه هايي مانند توت يا انگوررايک وعده ميوه حساب کنيم بايد روزانه ۳-۲وعده ميوه مصرف کرد . ميوه هاي خام بهترند.

يک وعده از سبزي ها ، به اندازه ي ۱۰۰ گرم سبزي خام يا ۲۰۰-۱۵۰  گرم سبزي پخته ،‌۵۰ گرم کاهو يا ۱۰۰  گرم  سالاد مخلوط است . سعي کنيد روزانه ۴-۳  وعده سبزي بخوريد و حداقل يکي از اين وعده ها به صورت خام باشد .

  نوشيدني ها :

روزانه حداقل حدود ۵/۱  ليتر مايعات بنوشيد ( ۷-۶  ليوان )‌ . ترجيحاًُ از نوشابه هاي غيرشيرين استفاده کنيد . قهوه ، چاي ، چاي سياه و نوشابه هاي کولا را خيلي نخوريد . آب معدني چنانچه از کلسيم غني باشد نوشابه ي خوبي است.

به طور خلاصه :

۱ - روزانه 4-3   قسمت شير يا فراورده هاي آن را بخوريد .

۲ - گوشت زياد نخوريد .

۳ - هرگز الکل مصرف نکنيد . ( الکل دفع کلسيم را از بدن زياد مي کند )

۴ - نمک ، زياد مصرف نکنيد .

در ايران تحقيقات نشان داده است که مردم معمولاً روزانه کمتر از ۸۰۰ ميلي گـرم کلسيم مصرف مي کنند . دخترها حتي کمتـرازپسرها کلسيم مصـرف      مي کنند . پس حتماً به مصرف کلسيم و ويتامين دي در غذايتان دقت کنيد . اگر خانمي يائسه ايد و براي درمان پوکي استخوان ، از داروي خاصي استفاده مي کنيد ، بدانيد که اگر کلسيم کافي نخوريد ، اين داروها هيچ فايده اي ندارند ، زيرا ماده اصلي در بدنتان وجود ندارد که اين داروها کمک کنند که استخوان با آن ساخته شود يا از تخريب استخوان جلوگيري کنند .